To δέντρο

Βιβλιοδετείο. 9μμ. Αν όχι αύριο, τη Δευτέρα θα υπάρχει σε ορισμένα βιβλιοπωλεία, και βέβαια στο ταχυδρομείο για τους συνδρομητές, το ΔΕΝΤΡΟ Νο 203-204.

Επ' ευκαιρία

....Εγώ πάλι νομίζω πως είναι άσκοπη κάθε προσπάθεια να πείσεις κάποιον αν ένα πρόσωπο, μια συμπεριφορά, είναι πασιφανώς γελοία. Αν ο άλλος δεν το καταλαβαίνει, ο δρόμος για τα επιχειρήματα είναι κλειστός.
Θυμάμαι μιαν αντιστοιχία στη δικτατορία, όταν ο αγαθός γείτονάς μου στην Αγίου Μελετίου μού έλεγε με σοβαρότητα: "και όπως είπε χθες ο Πατακός, νεαρέ..." Δεν είναι οι απόψεις ξένες, είναι η εκδοχή της εικόνας.

Κάποιος μπορεί να είναι όντως μια γραφική φιγούρα, μια φράση ή μια πόζα να βοά, αλλά χωρίς την ανταπόκριση στο αισθητήριο, το φαινόμενο μοιάζει με το φινάλε του ανέκδοτου, όταν ο ακροατής σε ρωτάει: ¨Δηλαδή;".
Η σπίθα πνίγεται στο άδοξο.

1875-1955

Τόμας Μαν. 1875- 1955. ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ πραγματοποιεί ένα αφιέρωμα στον σημαντικό συγγραφέα του 20ού αιώνα. 140 χρόνια από τη γέννησή του, 60 χρόνια από τον θάνατό του.

Εφημερίδα των Συντακτών, "Γιατί Γράφω"

Βιβλιοστατης

Κάπου αλλού είναι πάντα καλύτερα

mavroudis.jpg

Ο συγγραφέας, Κώστας Μαυρουδής

Ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί λογοτεχνίας αλλά και πανεπιστημιακοί απαντούν στο αρχετυπικό, δαιδαλώδες και ολισθηρό ερώτημα «Γιατί γράφω;». Ενα ψηφιδωτό κειμένων που προσπαθεί να φωτίσει τη σκοτεινή ρίζα της γραφής. Απαντά στο ερώτημα ο Κώστας Μαυρουδής. Υπεύθυνοας της στήλης: Μ.Φ.

*

Η σκέψη ότι «κάπου αλλού είναι πάντα καλύτερα» είναι αδύνατο να μη μας οδηγήσει στον διάσημο στίχο «Οι άνθρωποι δεν αντέχουν την πολλή πραγματικότητα» (Ελιοτ), κι αυτός με τη σειρά του στην ιδέα ότι γράφουμε γιατί «η πραγματικότητα δεν αρκεί». Η λογοτεχνία, όντως, μοιάζει με αντίδοτο σε μιαν ενόχληση, τροφοδοτείται από ένα είδος «γκρίνιας», υπαρξιακής μεμψιμοιρίας. Αυτό λέει υποδειγματικά ο στίχος του Ουάλας Στίβενς «Τα παιδιά που θα βρουν τα κόκαλά μας δεν θα σκεφτούν ποτέ πως κάποτε υπήρξαν γρήγορα σαν αλεπούδες στην πλαγιά». Η εγωπάθεια του συγγραφέα εξηγείται μερικώς από τη σκέψη ότι νιώθει μόνος και τελευταίος φορέας μιας βιωμένης ύλης. Η ζωή τού ξεφεύγει. Ο,τι κι αν γράφει, στην ουσία επαναλαμβάνει εκείνο που ο Τζέιμς Φλέκερ (1884-1915) διεμήνυσε με ένα ποίημά του στον άγνωστο ομότεχνο του μέλλοντος: « […] Ημουν ποιητής. Υπήρξα νέος. Αφού ποτέ δεν θα σε δω, σου στέλνω αυτόν τον χαιρετισμό. Θα καταλάβεις». Το έργο, όντως, γίνεται από ένα ενοχλημένο και μελαγχολικό υποκείμενο, που σαν πρόσκοπος αφήνει ίχνη στο μονοπάτι για τους επόμενους. Αφήνει τη φωνή του, συντηρημένη στην πόζα της τελειότητας.
Θα πει κάποιος ότι κανένα έργο δεν γίνεται αποκλειστικά με τη μέριμνα της υστεροφημίας. Και μόνο λέγοντας ιστορίες περνά ευχάριστα η ώρα. Το περίφημο «Δεκαήμερο» αφορά, υποτίθεται, αφηγήσεις ανάμεσα σε μέλη μιας συντροφιάς η οποία απομακρύνθηκε από τη Φλωρεντία ώσπου να περάσει η πανούκλα. Είτε λοιπόν γιατί «αν αφηγηθούμε τα πράγματα τα κάνουμε πιο ανεκτά», είτε γιατί μας ψυχαγωγεί η παραμόρφωση του κόσμου, γράφοντας φτιάχνουμε, συνειδητά ή όχι, ένα υπαρξιακό ηρεμιστικό. Εκείνο που πραγματικά θέλαμε είναι αδύνατο.
Παρακολουθώ τις πρώτες συνθετικές κινήσεις της εγγονής μου. Βάζει αντικείμενα σε υποδοχές, επινοεί συνάψεις. Οσοι γράφουν δεν αγνοούν την πλευρά του παιχνιδιού. Ο Φρόιντ θεωρεί το πιο άμεσο κίνητρο της τέχνης το παιχνίδι. Το παιχνίδι του ενηλίκου, ο οποίος αναβαθμίζει τα μέσα για να συνεχίσει το παλιό. «Παιχνίδι της λύπης, της χαράς», άλλωστε, λέγονται στα γερμανικά η τραγωδία και η κωμωδία, αντίστοιχα. Στο «εργαστήριο» η γλώσσα συμπιέζεται αλλά αυθαδιάζει, θέλει να γελοιοποιήσει τη λογοτεχνική υπέρβαση: διελκυστίνδα ανάμεσα στην αναγωγή και την κυριολεξία, παιχνίδι με το οποίο κανένας συγγραφέας δεν είπε ποτέ ακριβώς ό,τι και όπως ήθελε.


Τελευταίο βιβλίο του Κ. Μαυρουδή είναι «Η αθανασία των σκύλων» (Πόλις, 2014)

Τόμας Τρανστρόμερ (1931-2015)

Ο Tomas Transtromer (γενν. 1931) πέθανε πριν από τρεις μέρες. Σουηδός ποιητής. Ξεχωριστή φωνή, τεχνική των αιφνίδιων μεταφορών, γκρίζος και κατηφής λυρισμός, πρέπει όμως να τον ξαναδιαβάσω. Πολύ πρόσφατα βρήκα το βιβλίο του "Οι μνήμες με βλέπουν", εκδόσεις Σαιξπηρικόν. Σύντομα κείμενα μεγάλης λεπτότητας από την παιδική ηλικία. Γεγονότα, με δύναμη, χωρίς προσπάθεια εντυπωσιασμού. Ο πόλεμος, το διαζύγιο των γονιών, οι πρώτες χρονολογημένες μνήμες ("ο παππούς μου μιλούσε μια γλώσσα του 19ου αιώνα,πολλές εκφράσεις του θα φαίνονταν σήμερα εντυπωσιακά απαρχαιωμένες")

Ψάχνω τι υπογράμμισα στο διάβασμα, γιατί πιο εύκολα διαβάζω, είναι η αλήθεια, με δεμένα μάτια παρά με χέρι που δεν κρατά μολύβι.
"Μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στη ζωή μου και τη ζωή των συμμαθητών μου ήταν ότι δεν είχα την ευκαιρία να μιλώ για τον μπαμπά μου. Οι περισσότεροι προέρχονταν από εργατικές οικογένειες όπου το διαζύγιο ήταν πολύ σπάνιο. Δεν ήθελα ποτέ να προσποιούμαι ότι υπήρχε κάτι παράξενο στην οικογενειακή μου κατάσταση. Άλλωστε είχα μπαμπά, ανεξάρτητα αν τον συναντούσα μια φορά το χρόνο, Χριστούγεννα συνήθως.[...]
Η δασκάλα είχε πει στην τάξη να μην με πειράζουν γιατί δεν είχα μπαμπά.
Αισθάνθηκα πανικό όταν το άκουσα, δεν ήμουν φυσιολογικός προφανώς [...] Αισθάνθηκα τον μεγάλο κίνδυνο να θεωρηθώ διαφορετικός".

(Απόδοση από τα σουηδικά: Βασίλης Παπαγεωργίου)

Οι χαμένοι "Σκύλοι"

Και ξαφνικά, ένα πρωί του 2013, οι "Σκύλοι", ενώ γράφονταν, χάθηκαν απ' τον υπολογιστή. Είχαν εξαερωθεί με τρόπο ακατανόητο. Σε λίγο το μηχάνημα έσβησε και, διαχειριζόμενος τον πανικό μου όσο πιο ψύχραιμα μπορούσα, πήγα στη Sony που μου ανακοίνωσε ότι πρέπει να στείλει το λάπτοπ στην αντιπροσωπεία, στη Βουδαπέστη.
Για να μην πολυλογώ, το προβληματικό εργαλείο έμεινε τελικά εδώ. Ο φέρελπις Βασίλης Γουδέλης με δυο αλεπάλληλες ολονυχτίες κατάφερε να ανασύρει απ' τα σκοτεινά βάθη το βιβλίο που έκτοτε γράφτηκε και ξαναγράφτηκε. Από το μηδέν, σήμερα πήρα στα χέρια μου τη Β' έκδοση, με ορισμένες αλλαγές που έκανα εντωμεταξύ. Η Β' έκδοση αύριο θα υπάρχει και στην αγορά.



.

Δημοσίευση από τις εκδόσεις Pre-textos

Pre-Textos

EL poeta griego Costas Mavrudís ha recibido en su país el Premio Nacional de Literatura 2014 de Narrativa Breve.
Es un placer haber editado recientemente en edición bilingüe su poemario Cuatro estaciones.
Συγχαρητήρια, enhorabuena... emoticon wink

Δείτε τη μετάφραση

Μου αρέσει! · Σχολιάστε · Κοινοποιήστε · 994

Β' έκδοση των "Σκύλων"

Εκδόσεις Πόλις

 

 

Από σήμερα κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία η 2η έκδοση του βιβλίου του Κώστα Μαυρουδή «Η αθανασία των σκύλων», το οποίο έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας καθώς και με το Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού Αναγνώστης.

***
Ιστορίες ανθρώπων που διαδραματίζονται στην Αθήνα και στην επαρχία, σε πόλεις της Ευρώπης, σε μυθιστορηματικές σελίδες και σε φιλμ. Ιστορίες σκύλων που «τριγυρίζουν με σιωπηλή σοβαρότητα», εμβολίζουν επίσημες πομπές, ακολουθούν παρελάσεις, διασχίζουν τα γεγονότα…
Η αθανασία των σκύλων, η άγνοια δηλαδή του θανάτου και του χρόνου, δίπλα στο εφήμερο των ανθρώπων. Ο Άργος κουνάει πάντα τα αυτιά του αντικρίζοντας τον Οδυσσέα, ο Μπεντικό κυκλοφορεί στις σελίδες του Γατόπαρδου δίπλα στον Ντον Φαμπρίτσιο, ο Boatswain μνημειώνεται στον «Επιτάφιο για ένα σκύλο» του Μπάιρον· δεκαεπτά σκύλοι υποδέχονται τον Πλαστήρα σε μια προεκλογική συγκέντρωση, ένα Μπόξερ καταστρέφει το υπό συγγραφή βιβλίο, έργο ζωής, και ο Λέων –σκύλος ενός ηλικιωμένου εφημέριου– παρακολουθεί τη Λειτουργία. Συνοδοιπόροι, άνθρωποι και σκύλοι μοιράζονται πραγματικότητες και αλήθειες, συναισθήματα, εξομολογήσεις και σημαίνουσες στιγμές.
Ο Κώστας Μαυρουδής με στοχαστική και ποιητική ματιά, κάποτε ειρωνικός κι αυτοσαρκαστικός, απαθανατίζει περιστατικά και χειρονομίες και αναδεικνύει τις λεπτές αποχρώσεις. Οι 70 μικρές ιστορίες του συμπυκνώνουν το χρόνο, αντιστέκονται στις απλοποιήσεις, ανοίγονται με φαντασία και λόγο στο απροσδιόριστο και το απροσδόκητο και «καταφάσκουν παρήγορα στη ζωή».

Το ασύμβατο

Σε μια από τις ιστορίες στην "Αθανασία των Σκύλων", υπάρχει ένα τετράποδο που περιγράφει συνήθειες και χαρακτηριστικά του αφεντικού του. Είναι η μόνη απ' τις ιστορίες που ένας σκύλος μιλά πρωτοπρόσωπα."Υπάρχουν βέβαια και πράγματα ακατανόητα", εξομολογείται σε ένα σημείο για τη σχέση τους, "που μας κάνουν απόλυτα ξένους. Δεν θα ήμασταν συμπληρωματικοί, διαφορετικά. Διαβάζω, π.χ., συχνά στις σημειώσεις του μια πραγματικότητα που δεν είναι πραγματικότητα", και παραθέτει μια σημείωση του αφεντικού του που δεν καταλαβαίνει : "Μάχη τού Μόντε Καζίνο. Ένας τραυματισμένος Αμερικανός (νέος, σχεδόν αγόρι) σε λίγο θα πεθάνει. Δεν υπάρχει λογοτεχνικός θάνατος. Ο τραυματίας πεθαίνει κάθε φορά που διαβάζονται αυτές οι σελίδες. Κανένας γραπτός θάνατος δεν είναι οριστικός".

Με είχε απασχολήσει αν μπορεί αυτός ο αναγνώστης σκύλος, όσο παραμυθένια κι αν καταστήσω την ιστορία, να μιλά σαν διανοούμενος. Βέβαια από τον Αίσωπο και τον Λαφοντέν μέχρι τον Μίκυ Μάους, είναι άπειρα τα ζώα που όχι μόνο σκέπτονται αλλά υποστηρίζουν ακόμα απόψεις και αρχές. Γιατί ο σκύλος της ιστορίας Νο 46 δεν μπορεί να σκέπτεται κριτικά ή να απορεί;
Το ζήτημα είναι μεγάλο. Πόσο μπορεί να αποστεί μια συμπεριφορά απ' τον τύπο του ήρωα; Τι μπορεί να πει και τι όχι, ένας γραπτός χαρακτήρας; Οι ήρωες του Σέξπιρ -ένας καπετάνιος ή ένας υπηρέτης- περιγράφουν συχνά τα φαινόμενα με βλέμμα και λόγο του συγγραφέα τους. Ο Οθέλος μιλάει (θυμάμαι άραγε σωστά;) για την βροντή σαν κάτι που το κανόνι ζηλεύει και μιμείται. Παρομοιώσεις, σπουδαίες μεταφορές, μπαίνουν στο στόμα προσώπων που κανονικά θάπρεπε να μιλούν σαν αυτό που είναι.

Αναγνώρισα μιαν ανάλογη "άδεια" πρόσφατα στον σημαντικότατο Αλέκο Σακελλάριο. Στον "Ηλία του 16ου", ο μεταμφιεσμένος σε αστυφύλακα Χατζηχρήστος (τσιλιαδόρος του Βέγγου που επιχειρεί μια διάρρηξη) σύρεται, απ' το δρόμο όπου περιμένει, στο διαμέρισμα των χαρτοπαικτών. Καλείται να διαλευκάνει μιαν απώλεια τιμαλφών, σε λίγο όμως στο διαμέρισμα καταφθάνει και ένας πραγματικός αστυφύλακας, με βαθμό μεγαλύτερο.

Ο Χατζηχρήστος που προσπαθεί να φύγει αλλά τον εμποδίζουν οι εμπλεκόμενοι, δίνει ένα ρεσιτάλ απελπισίας που καταλήγει σε δύο, σχετικές με όσα λέμε, φράσεις. Η μια στα μέτρα του λαικού χαρακτήρα, η άλλη όμως ξεκάρφωτη, τίτλος της θρυλικής άριας απ' την Traviata που ο συγκεκριμένος ήρωας αποκλείεται να ξέρει. Λάθος του σεναρίου, επιθεωρησιακή παρόρμηση, φλερτ με το παράλογο; "Και τώρα εγώ μπορώ να φύγω", λέει στον "συνάδελφο". "Μπορώ να φύγω, έτσι; Αρχηγού παρόντος πάσα αρχή παυσάτω, γεια σας, φεύγω, Addio del passato.