Λήθη

Γιάννης Ευσταθιάδης, Γιώργος Ζεβελάκης, Κώστας Μαυρουδής.
Σε κάποια εκδήλωση (2012, βλέπω σημειωμένο
στην λευκή πλευρά της φωτογραφίας)
αλλά δεν θυμάμαι το αντικείμενο και τον τόπο.

Battistero di San Jovanni

Με ημεροχρονολογία 20.2. 1997, σαν σήμερα δηλαδή, βρίσκω μια σημείωσή μου.
Πρωινό στη Φλωρεντία.

"Διέκρινα τον Ρ. να ζητά κάπως θεατρικά συγγνώμη (η Ευρώπη μας δανείζει για λίγο τους τρόπους της) θέλοντας να πλησιάσει την πόρτα. Δεν με πρόσεξε (ευτυχώς).

[...] Όποιος έχει δει την περίφημη πόρτα στο Βαπτιστήριο (Βattistero di San Jovanni), φτιαγμένη από τον Λορέντσο Γκιμπέρτι (1403), δέκα ορθογώνια με σκηνές απ' την Παλαιά Διαθήκη, καταλαβαίνει γιατί μια φράση γι' αυτές κάνει περιττό κάθε αναλυτικό σχόλιο. Η απόδοση και μετάδοση μιας αλήθειας είναι θέμα προσυνεννόησης, περιφρονεί τις τεκμηριώσεις. Γι' αυτό γοητεύει ο αφορισμός, ο αυτάρκης στίχος, η γνωμική μονοκονδυλιά. Αυτό που έχει γραφτεί για τις παραστάσεις είναι εκείνο που είδα, αλλά εξ' α π ο κ α λ ύ ψ ε ω ς: 'Στις αλλεπάλληλες εικόνες του Γκιμπέρτι είναι σαν να διαβάζεις τη Βίβλο στη διάρκεια αστραπών' ".

Μου αρέσει! ·

·

Ο στρατιώτης

Παραλειπόμενα των δύο αφιερωμάτων του ΔΕΝΤΡΟΥ
στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΡΟΥΠΕΡΤ ΜΠΡΟΥΚ (1887-1915)

Ο στρατιώτης

Αν ποτέ πεθάνω, αυτό μονάχα να σκεφτείς για μένα:
'Οτι υπάρχει κάποια γωνιά σε ξένη γη
που δεν θα πάψει να 'ναι Αγγλία. Στο πλούσιο χώμα της
θα μένει μια ακόμα πιο πολύτιμη αθέατη σκόνη,
που στην Αγγλία είχε γεννηθεί, εκείνη τη σχημάτισε, την άσκησε,
έδωσε τα άνθη της να ερωτευτεί, δρόμους να περπατήσει,
σώμα αγγλικό, που αγγλικό αέρα είχε ανασάνει,
λουσμένο απ' τα ποτάμια κι απ' τον ήλιο μας.
Και σκέψου ακόμα, αυτή η καρδιά, γεμάτη καλοσύνη,
ένας παλμός στο αιώνιο πνεύμα πια,
επιστρέφει πάλι τις ιδέες που απ' την Αγγλία είχαν δοθεί.
Τους ήχους, τις εικόνες, τα ευτυχισμένα όνειρα.
Το γέλιο που διδάχτηκε από φίλους, και τη λεπτή ευγένεια
απ' τις ειρηνικές καρδιές, κάτω απ' του αγγλικού ουρανού τη στέγη.
Νοε-Δεκ. 1914

(Απόδοση: Κ.Μ.)

Στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ο Μπρουκ επιστρατεύτηκε στο Πολεμικό Ναυτικό. Συμμετείχε στο εκστρατευτικό σώμα, που θα επιχειρούσε εναντίον των Τούρκων στην Καλλίπολη. Δεν πρόλαβε να πάρει μέρος στην καταστροφική για τους Άγγλους απόβαση, γιατί έπαθε σηψαιμία από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Πέθανε το απόγευμα της 23ης Απριλίου 1915, σ’ ένα γαλλικό πλωτό νοσοκομείο, που ήταν αγκυροβολημένο στην Σκύρο. Τάφηκε στον ίσκιο μιας ελιάς, στα νοτιοδυτικά του νησιού.

Ο απών

Στην Τήνο της δεκαετίας του ’50 υπήρχε κάποιος περιθωριακός ηλικιωμένος, που μόλις τον θυμάμαι. Για να είμαι μάλιστα ακριβής, περισσότερο απ' την εικόνα τού ίδιου, συγκρατώ διάσπαρτα σχόλια γι' αυτόν. Πολύ συχνά βρισκόταν ξαπλωμένος κάθετα σ’ ένα στενό, και με το μπαστούνι του σου απαγόρευε να περάσεις. Σε άφηνε μόνο όταν ρωτούσε αν πονά η κοιλιά σου και απαντούσες καταφατικά. Όλα τα παιδιά γνώριζαν τι έπρεπε να πουν και το διατύπωναν μάλιστα θεατρικά, σαν άρρωστοι που υποφέρουν. Σε κάποιον γιατρό που το ανέφερα εκ των υστέρων (μισόν αιώνα μετά, δηλαδή), μου είπε ότι πρέπει να υπέφερε από φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και, ψυχικά διαταραγμένος, μάλλον ικανοποιούνταν να μοιράζεται το άλγος του με τους άλλους.

Όπως συμβαίνει συχνά με τη μνήμη, θυμάμαι το όνομά του και απολύτως τίποτα απ’ την εικόνα του. Τα δύο μέρη του δεν ξαναγίνονται το ενιαίο ένα που ήταν. Αυτή είναι η δύναμη των «καταλόγων», της μνημονικής καταγραφής που συντηρεί την παρουσία, ερήμην του πραγματικού προσώπου. Το "ιερό δέντρο" — η ύπαρξη—, ξεραίνεται και πεθαίνει, με ανθεκτικά τα τυπικά του στοιχεία.
Ζώντας σε μια χώρα με τα ερείπια της αρχαίας γλυπτικής στα πόδια μας, μπορούμε να παρομοιάσουμε την αντοχή που δείχνουν τα ονόματα στο χρόνο με την εικόνα στα κενά βάθρα των ανδριάντων, όπου διαβάζουμε και ξέρουμε ποιον παριστούσαν, ενώ ο ίδιος είναι ένας επώνυμος απών.

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ. Προσεχώς

Ο δημιουργικός γραφίστας μας προχώρησε κι άλλο το εξώφυλλο του προσεχούς τεύχους, αλλά ακόμα λείπουν ονόματα συνεργατών και επίκεινται τρεις επιπλέον βελτιώσεις στη σύνθεση των στοιχείων. Η ευγενής κοινοποίησή σας, επιθυμητή.

Φωτογραφίζοντας το περιοδικό

Aυτό το πολύ μικρό βιβλιοπωλείο, ένα" βιβλιοπωλείο τσέπης" θα λέγαμε με τρυφερότητα, βρίσκεται απέναντι στον ναό της Ζωοδόχου Πηγής, στον πεζόδρομο της Μαυροκορδάτου. Ήταν από τα πρώτα, ως φαίνεται, που σήμερα προμηθεύτηκαν, όχι από εμάς, το νέο τεύχος του περιοδικού. Το είδαμε απόγευμα να αναπαύεται στα ράφια του.

Και βέβαια η φωτογραφία δεν είναι κάποιος πανηγυρισμός για την έγκαιρη παρουσία μας εκεί. Συνοδεύει τη σκέψη για το πόσο αθέατα και μυστικά έχει περάσει στις κλειστές σελίδες του ο στοχασμός που χειριστήκαμε αναπόφευκτα ως οι πρώτοι κριτικοί και επιμελητές. Κείμενα που μέχρι αυτή τη στιγμή μόνον εμείς ξέρουμε ότι υπάρχουν, ιδέες έτοιμες τις επόμενες μέρες να εκτεθούν.

Πίσω απ' την ευαρέσκειά μας για την παρουσία του τεύχους υπάρχει η σκέψη για την πορεία που έκαναν συγγραφείς, συνεργασίες, σχόλια, ποιήματα. Στις σελίδες, για παράδειγμα, που αφορούν τον Κάφκα κρύβεται μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Όρσον Ουέλς, ένα κείμενο του Τζ. Μ. Κούτσι και, παραλείποντας διάφορά άλλα, μια συνέντευξη του Πρίμο Λέβι που μετέφρασε τον "Πύργο" στα ιταλικά: "Μήπως οι προσπάθειες να καταστήσουμε επίκαιρο τον Κάφκα είναι βεβιασμένες", τον ρωτούν. "Δεν επιδιώκω να αποδώσω προφητικές ικανότητες στον Κάφκα", απαντά εκείνος, "αλλά ήταν ένας άνθρωπος που με ευαισθησία συνέλαβε αυτό το οποίο η Ευρώπη γύρω του ετοίμαζε. Θα πρέπει να διέθετε μιαν ευαισθησία σαν κι αυτή των ζώων όταν διαισθάνονται τους σεισμούς. Σίγουρα, το να βλέπεις τον Κάφκα ως προφήτη είναι περιοριοριστικό. Στο έργο του υπάρχουν τα πάντα, ο κάθε αναγνώστης ξαναβρίσκει τον εαυτό του, και επομένως οι ερμηνείες είναι ατέλειωτες, όσο ατέλειωτος είναι ο αριθμός των αναγνωστών".

Φωτογραφίζοντας το περιοδικό στο μικρό βιβλιοπωλείο του πεζόδρομου, περισσότερο απ' την ικανοποίηση για την ολοκλήρωση μιας ακόμη εμφανίσεως, σκεπτόμασταν την άγνωστη ύλη, αυτήν που γνωρίζουμε και ζυγίζουμε πριν απ' τον αγοραστή, τα κείμενα που θα διαβαστούν με ποικίλες αντιδράσεις, το βλέμμα που θα δοκιμάσει τα δικά μας κριτήρια.

Μου αρέσει! · · Κοινοποιήστε

Tύπος και κρίση

"Στην ιστορία υπάρχουν οι εποχές των μεγάλων γεγονότων, εποχές της ταχύτητας και της έντασης, οι οποίες αναμενόμενο είναι να προσελκύουν το βλέμμα των ιστορικών και του κοινού. Όμως ανάμεσα στα μεγάλα γεγονότα μεσολαβεί χρόνος ζωής, η οποία, είτε φωτίζεται από τον προβολέα της δημοσιότητας είτε πορεύεται στο ημίφως, υπάρχει, όπως και οι άνθρωποι που εγγράφουν σε αυτό το μεταβατικό διάστημα τα βήματά τους ως σκέψη, συναίσθημα και δράση. Με την απορία για το τι συμβαίνει σε μια μεταβατική φάση, ξεκίνησε η παρούσα έρευνα". 

Ο Αγαθοκλής Αζέλης, ποιητής, ιστορικός, καθηγητής στην εκπαίδευση, με τιμά με την επιλογή αυτού του ποιητικού αποσπάσματος ως προμετωπίδας σε μια τόσο σημαντική μελέτη. Δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία ανάλογων διακρίσεων, ούτε είναι εύκολο ένα ποίημα (το εισαγωγικό ποίημα από τις "Τέσσερις εποχές", εκδ.Κέδρος, 2012) να περπατά παράλληλα με το πνεύμα ενός βιβλίου. Στους στίχους εκείνους, να θυμίσω, συναντιόταν η διάθεση του ποιητή με τον αναγνώστη, καθώς οι δύο άγνωστοι ταυτίζονταν αποκαλυπτικά και τα βιώματα του ενός φαίνονταν να γίνονται κόσμος και του άλλου. Ευχαριστώ θερμά τον συγγραφέα.

οποιήσ

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ

• 
  

 

Υποθέτουμε ότι γύρω στα μέσα της εβδομάδος θα υπάρχει στα βιβλιοπωλεία το επόμενο ΔΕΝΤΡΟ (Νο 201-202). Τρία παράλληλα αφιερώματα: ΚΑΦΚΑ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ- Β΄μέρος του 1914, Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Επιπλέον, όπως πάντα, υπάρχει η ποικίλη ύλη, με ποίηση και πεζογραφία, η σχολιογραφία μας, οι κριτική, και οι ενδιαφέρουσες "Αναγνώσεις", με σημαντικά θέματα της πνευματικής ζωής, όπως τα συναντούμε στον ξένο τύπο.
Το προηγούμενο τεύχος μας, για όσους το ζητούν από ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ, από χθες είναι εξαντλημένο. Υπάρχουν ορισμένα αντίτυπα σε βιβλιοπωλεία της Αθήνας.(έξι στον "21ο αιώνα", Ζαλόγγου 9, επτά στην "Πολιτεία", Ασκληπιού 1, ισάριθμα στο βιβλιοπωλείο Χριστάκη, Ιπποκράτους 10, τρία στις "Πλειάδες", Σπ. Μερκούρη 62, ένα στον "Πορθμό" της Χαλκίδας, ίσως και σε ορισμένα συνοικιακά βιβλιοπωλεία και άλλα της επαρχίας που δεν ξέρουμε. Ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκριση και το ενδιαφέρο

Πρέπει να ευχαριστήσουμε τους φίλους  που βρέθηκαν μαζί μας χθες το βράδυ (22/11/2014) στις "Πλειάδες". Ελπίζω να βρήκαν ενδιαφέρουσα τη
συνάντηση και το λόγο της. Και εις άλλα.

Παρουσίαση της "Αθανασίας"

Αύριο, Σάββατο, στo βιβλιοπωλείο "Πλειάδες", Σπ. Μερκούρη 62, Παγκράτι, (μετρό Ευαγγελισμός) παρουσιάζεται το βιβλίο μου "Η αθανασία των Σκύλων". Στις 7.30 μμ.