Αντόνιο Ματσάδο

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ, Νο 199-200. Αφιέρωμα στο 1914. Εκατό χρόνια από την έναρξη του "Μεγάλου πολέμου". Μεταξύ πολλών άλλων, μια σύντομη επιστολή του ποιητή Αντόνιο Ματσάδο (1875-1939) σταλμένη το 1914 στον Μιγκέλ ντε Ουναμούνο (1864-1936). Μτφ. Βιρχινία Λόπεθ Ρέθιο.

[...] "Αυτός ο πόλεμος μου φαίνεται τόσο τραγικός και φριχτός ως έλειψη ευγένειας και ιδανικής ομορφιάς. Μετά απ' αυτόν θα πρέπει να επανορθώσουμε κάτι περισσότερο από τις έννοιες: συναισθήματα που μας φαίνονταν άγια και που είναι στην πραγματικότητα εγκληματικά, απάνθρωπα. Εγώ αρχίζω να αμφισβητώ την αγιότητα του πατριωτισμού."

Και ο πόλεμος, ιδωμένος από την ουδέτερη Ισπανία, μόλις είχε αρχίσει.

Μου αρέσει!Μου αρέσει! · · Προώθηση · Κοινοποιήστε

Αρχίζει το ματς

Oι φωτογραφίες στις αθλητικές εφημερίδες, για όσους η επαρχία κρατούσε μακριά από τα γήπεδα, ήταν συμπλήρωμα του ραδιοφωνικού λόγου. Προχθές ακόμα, συζητούσαμε για τη γοητεία των παλιών φωτογραφίσεων. Ερμηνεύαμε διαφορετικά τη φαντασμαγορία τους. Άλλος θεωρούσε κλειδί τη θέση των φωτογράφων (πάντα χαμηλά, σαν στρατιώτες που σέρνονται), άλλος τη θέση πίσω απ' τα γκολ ποστ, και ο πιο ειδικός απέδιδε τη συγκίνησή μας στην "ατέλεια" των τηλεφακών που έδινε ανθρώπινες κλίμακες και αίσθημα επαφής με την κίνηση.

Η τελευταία φωτογραφία που θα ξεχάσω θα είναι το θρυλικό ψαλίδι του Λινοξυλάκη και η ενδεκάδα της ομάδας μου πριν τον αγώνα στο ξερό γήπεδο. Ο ρεμβασμός για μένα (ακροατή αλλά και αναγνώστη της "Αθλητικής") εξέπνευσε, όταν κάποτε ένας διοικητικός παράγοντας με έβαλε, δεκάχρονο, στα αποδυτήρια της Νέας Φιλαδέλφειας. Ο μύθος τελείωσε.

Τα ονόματα που έστελναν τα ερτζιανά και ο τύπος, πνεύματα στην ουσία (γιατί, ποιο όνομα από μόνο του δεν είναι πνεύμα;), μέσα στους ατμούς των λουτρών γινόταν παρουσία. Τους γνώριζα και δεν τους γνώριζα. Γελούσαν, έλεγαν σαχλαμάρες, ήταν μια χονδροειδής ερμηνεία του εαυτού τους. Τίποτε στο μέλλον δεν αναπλήρωσε το ρεμβασμό του ραδιοφώνου, την αφελή αναπαράσταση, το έλλειμμα της συμμετοχής. Εκείνη η ατέλεια μάς χάρισε το θαύμα πιο γενναιόδωρα απ' τη σύγχρονη εικόνα. Δεν έχω καμιά αμφιβολία γι' αυτό. Και τώρα, σε άλλα πεδία, ποιος διαφωνεί ότι από έλλειμμα είναι πάλι φτιαγμένο το κίνητρο της μυθοπλασίας και της αφήγησης;

[Φωτ. Δημήτρης Χαρισιάδης, 1946. Φωτογραφικά Αρχεία Μουσείου Μπενάκη]

 

Στη ντουλάπα

Mάζευα τις σημειώσεις απ' τα διαβάσματα, τότε, σε καρτέλες. Βρίσκω καμιά φορά σκόρπιες στα κενά της βιβλιοθήκης, μέσα σε βιβλία, ακόμα και στη ντουλάπα, πλάι σε λεβάντες και αντισκωριακά. Όπως αυτή, χθες: Θέμα "Επιρροές, λογοκλοπές, δάνεια".

"Ας κρύβει όσα τον βοήθησαν κι ας μην δείχνει παρά εκείνο που έφτιαξε μ' αυτά. Οι κλέφτες, εκείνοι που δανείζονται, επιδεικνύουν τα σπίτια τους, τα πράγματα που αγόρασαν, όχι εκείνο που υπεξαιρούν απ' τον άλλον. Δεν βλέπετε τα λαδώματα ενός δικαστή, βλέπετε τις διακρίσεις που εξασφάλισε στα παιδιά του. Κανείς δεν αποκαλύπτει την είσπραξή του. Δείχνει το απόκτημα". (Montaigne, βιβλίο Α, κεφ 26, "Περί παίδων αγωγής")

Στην πίσω πλευρά της κάρτας, με κόκκινο στιλό, κάτι για τον Δάντη (το υποθέτω, γιατί δεν το σημειώνω): "...Όπως δέκα γενιές αντλήσανε από το Forum Romanorum πέτρες για καινούργια οικοδομήματα, έτσι κι άλλες ακόμα λογοτεχνικές γενιές θα δανειστούν απ' αυτό το θαύμα των θαυμάτων, βάθρα και μορφές". Στ. Τσβάιχ (υποθέτω από τον "Καζανόβα")

"Εκατοντάδες μυθιστορήματα χρωστούνε στο έργο του τις καλύτερές τους μορφές και καταστάσεις. Και σήμερα ακόμα αυτή η πηγή δεν έχει στερέψει (ό.π., αναφορά προφανώς και πάλι στον Δάντη)

Gone with the wind......

Η αθανασία των σκύλων

Μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάγνωση από τον Ν. Κουρμουλή που βλέπω με μεγάλη καθυστέρηση. "105.5. Στο κόκκινο", για ένα βιβλίο με πολύ γκρίζο.

 

 

«Η αθανασία των σκύλων» του Κώστα Μαυρουδή

stokokkino.gr

Με τον Νίκο Κουρμουλή

1914

Το "1914" ετοιμάζεται για το προσεχές ΔΕΝΤΡΟ. Η ύλη έχει κλείσει, όπως λέμε. Καθόμαστε και κάνουμε διορθώσεις και επιμέλειες με τον Τάσο Γουδέλη, σ' ένα Starbucks στα Ιλίσια. Συχνά σταματούμε σε ένα κείμενο, σε μια εντυπωσιακή λεπτομέρεια. Κοίτα, μου λέει ο Τ., διαβάζοντας το Ημερολόγιο του Ρόμπερτ Μούζιλ: "Αύγουστος 1914: Άνθρωποι πέφτουν στις ράγες του τρένου γιατί δεν τους άφησαν να πάνε στο μέτωπο".[ ...]. Πιο κάτω: "Ένας ψηλός άνδρας που κλείνει τα είκοσι, αρχίζει ξαφνικά να κραυγάζει: Ακίνητοι, όλοι ακίνητοι. Κουνάει στον αέρα το μπαστούνι του. Τα μάτια του έχουν έκφραση τρελού. Οι ψυχωτικοί είναι στο στοιχείο τους. Τώρα απολαμβάνουν τη ζωή".

"Δυο σελίδες μετά, το Ημερολόγιο της Βιργινίας Λόβελινγκ, μιας Ολλανδής, στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Γάνδη. "Αύριο πρέπει να εξολοθρευτούν όλα τα περιστέρια. Θεωρείται βέβαιο ότι χρησιμοποιούνται για κατασκοπεία.".
Κυριακή, 18 Ιουλίου: "Θα περίμενε κανείς το γενικό επίπεδο παιδείας [των Γερμανών] να είναι υψηλό λόγω της υποχρεωτικής τους εκπαιδεύσεως. Φαίνεται εδώ έστειλαν εξαιρέσεις.

Η φωτογραφία προέρχεται από το "Ζιλ και Τζιμ" του Φρανσουά Τριφό, ιστορία ενός Γάλλου και ενός Γερμανού που αναφέρεται σ' εκείνη τη χρονική περίοδο.

 

 

Σχετικότητα

Η σύντομη αυτή ιστορία είναι ένας ύμνος στη σχετικότητα. O Ιβαν Γκοντσάροφ, συγγραφέας του μυθιστορήματος "Ομπλόμοφ" (απολαυστικό στην κινηματογραφική μεταφορά του από τον Μιχάλκοφ) ταξίδευε κάποτε σε ανοιχτή θάλασσα, όταν εκδηλώθηκε σφοδρή καταιγίδα. Ο καπετάνιος έστειλε τότε να τον φωνάξουν, βέβαιος ότι ως συγγραφέας θα ήθελε πολύ να δει την εικόνα της θάλασσας ,προσθέτοντας ένα τόσο σπάνιο θέαμα στην εμπειρία του. Ο Γκοντσάροφ ανέβηκε στο κατάστρωμα, σήκωσε το γιακά του για να προφυλαχτεί από τον δυνατό άνεμο, κρατήθηκε με δυσκολία και κοίταξε γύρω του."Πράγματι, ενοχλητικό", είπε, και κατέβηκε πάλι κάτω.

 

 

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ

Σπεύσατε για το τεύχος 197-198 που κυκλοφορεί. ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ. Για δυο μέρες ακόμα στους πάγκους και στα περίπτερα. Μετά, μόνο στα βιβλιοπωλεία. Η γοητεία της Μυθοπλασίας. Κανείς να μην χάσει τα κείμενα του Ντίκενς ("Δημόσιος αποκεφαλισμός στη Ρώμη"), του Ναμπόκοφ, του Σταρνόνε (αναμνήσεις από τους κινηματογράφους της Νάπολης), του Τσάπλιν, του Βικτόρ Πελέβιν (!). Μετά λόγου γνώσεως η προτροπή.

ΥΓ Ανέκδοτα ιταλικά ποιήματα (!) του Γιώργου Σαραντάρη (μεταφρασμένα από τον Τηλέμαχο Χυτήρη)

 

 

Για την "Αθανασία"

Από τον τοίχο του Bill Goudelis, sto f.b.

Mια δήλωση του κριτικού λογοτεχνίας Δημήτρη Ραυτόπουλου για τα προχθεσινά βραβεία του περιοδικού ''ο Αναγνώστης'': ''Το βραβείο για τη συλλογή διηγημάτων ''Η αθανασία των σκύλων'' του Κώστα Μαυρουδή επιστρέφει στους κρίνοντες. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα από τα καλύτερα που έχω διαβάσει τελευταία.''

Νιώθω κι εγώ να έχω μια μικρή συμμετοχή στο γεγονός, διότι κατά το στάδιο γραφής του βιβλίου, χάθηκαν προσωρινά τα κείμενα λόγω προβλήματος του υπολογιστή και χάρη στη δική μου βοήθεια, μετά από κόπο, ξαναβρέθηκαν. Συγχαρητήρια Κώστα!

 

Το βραβείο του "Αναγνώστη" για το διήγημα

Ο Εκδόσεις Πόλις κοινοποίησε μια φωτογραφία του χρήστη Εκδόσεις Πόλις.

6 Ιουνίου

 

Ο Κώστας Μαυρουδής τιμήθηκε με το Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού Αναγνώστης για το βιβλίο του «Η αθανασία των σκύλων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ.

***

Αμφιβάλλω αν το βιβλίο αυτό αποτελεί χαρακτηριστική εκδήλωση κυνοφιλίας -όσο κι αν η αρχετυπική μορφή του σκύλου (που ενοικεί πίνακες και ανάγλυφα, επιτύμβια και αφιερωματικές στήλες, σελίδες της λογοτεχνίας και μουσικές παρτιτούρες, φιλοσοφικά σπαράγματα και ταινίες αλλά κυρίως διαβαίνει μπροστά μας με το ανεπαίσθητο θρόισμα μιας ανάμνησης) επανέρχεται σε καθεμιά από τις εβδομήντα ιστορίες του βιβλίου, είτε ως παρουσία είτε ως υπαινιγμός, Το λυρικό, αισθητικά υποβλητικό, στοχαστικό βιβλίο του Κώστα Μαρουδή δεν είναι ζωοφιλικό, δεν θα συναντήσουμε εδώ τετριμμένα δοξαστικά στην ανιδιοτελή αγάπη ή στη συγκινητική αφοσίωση. Ο ανεξιχνίαστος κόσμος του σκύλου προβάλλεται στο βιβλίο σε ανησυχητική αντίστιξη προς τον δικό μας: εμβληματική ενσάρκωση της άγνοιας του θανάτου, αυτής της ευλογημένης ανυποψίας που διανοίγεται στην αιωνιότητα, ο σκύλος ανασαίνει ευτυχισμένος στους αντίποδες της οδυνηρής ανθρώπινης επίγνωσης για το εφήμερο των πραγμάτων, των αισθημάτων, της ζωής, ζωντανή εικόνα της αμεριμνησίας και της μακαριότητας, ατενίζει με αδιατάρακτη πίστη τον κόσμο. Σύντομα αφηγήματα που κρυσταλλώνουν μια αποκαλυπτική στιγμή ή αποπνέουν σχεδόν κατανυκτική νοσταλγία, άλλοτε συνορεύουν με την ποίηση και άλλοτε χειραγωγούνται από έναν ρωμαλέο στοχασμό, τα πεζά του Κώστα Μαυρουδή αποτελούν στιγμές μιας συνεχούς συνομιλίας με το Άλλο, κοντινό και απαραβίαστο, αγαπητό μα πάντα μυστηριώδες.

Κατερίνα Σχινά, The Books' Journal

Είναι γνωστό ότι θέλοντας κανείς να μιλήσει για τις ψυχότροπες αφοσιώσεις των ζώων, ο σκύλος είναι το μοιραίο τετράποδο που δεν πρόλαβε να γίνει άνθρωπος ή, πιο σωστά, απέφυγε αυτήν τη μεταμόρφωση. Ο Μαυρουδής, διακρίνεται για έναν αισθητισμό που, όταν βρίσκει το θέμα του, επιτυγχάνει πρόζες που σκαλώνουν στη μνήμη, θυμίζοντας κάτι σαν αισθητικό πραξικόπημα. Θέλει να προσδώσει στο σκυλί, εκτός από δαιμόνιο, ένα είδος ευφυΐας και ηθικής που δεν υπάρχει σε κανένα κιτάπι. 

Κωστής Παπαγιώργης, LIFO

Με πλήθος λογοτεχνικές, κινηματογραφικές και εικαστικές αναφορές που θα πλέξουν ένα πυκνό δίχτυ διασταυρώσεων και με μια γραφή η οποία κινείται ανάμεσα στο δοκίμιο, την ποίηση και την αφαιρετική εξιστόρηση, ο Μαυρουδής θα πετύχει με το βιβλίο του το δυσκολότερο: να προικίσει τον αναστοχασμό του με υποβλητικό βάθος χωρίς να παραπλανηθεί από τις σειρήνες του ποιητικισμού, αλλά και να προσδώσει στον λόγο του μια περιεκτικότητα που δεν συναντάμε εύκολα σε ιμπρεσιονιστικά κείμενα όπως τα δικά του. Και αν ο ιμπρεσιονισμός μοιάζει στις ημέρες μας ένα εκ των προτέρων τελειωμένο παιχνίδι, δεν συμβαίνει το ίδιο με την Αθανασία των σκύλων, που προδίδει αμέσως τη μαστοριά, την ευαισθησία αλλά και την ευφυΐα του ασκημένου τεχνίτη.

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Το Βήμα

Ο Κώστας Μαυρουδής είναι λιτός, λεπταίσθητος λογοτέχνης. Ξέρει να αιφνιδιάζει με ήπιο τρόπο, να σφάζει με το μπαμπάκι, να παρασύρει σε εκκωφαντικά επιφωνήματα μέσα από μια αλληλουχία βελούδινων ψιθύρων. Μπορείς να πεις ότι το τελευταίο του κατόρθωμα, η Αθανασία των Σκύλων (εκδ. Πόλις), είναι πεζογράφημα, ύπουλη ιστορία του νεοελληνικού έθνους, ψυχογράφημα του Αθηναίου, κοινωνικοπολιτική κριτική, ακτινοβόλος και ακτινογράφος ποίησις. Εγώ λέω ότι η Αθανασία είναι ένα μυθιστόρημα ακριβείας, είναι μια φιλοσοφική αυτοβιολογία, ένας εορτασμός του νου και των αισθήσεων με σουρντίνα. «Πόσες ώρες –με ποιους, σε ποια πόλη–, τι συζητήσεις, εχθροπραξίες, ρεμβασμοί, ψάχνοντας κάτι που δεν θα εμφανιζόταν ποτέ». Άλλο η ματαιότητα και άλλο να γράφεις με εξαίσιους κρυστάλλους λόγου για τη ματαιότητα. Εύγε στον Κώστα Μαυρουδή!

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, LIFO

Ο Κώστας Μαυρουδής στο βιβλίο του «Η αθανασία των σκύλων» δίνει ένα από τα καλύτερα βιβλία του, γράφοντας για εβδομήντα ιστορίες σκύλων. Γύρω από τις μικρές αυτές ιστορίες η σκιά της Μεγάλης Ιστορίας.

Ανταίος Χρυσοστομίδης, H Αυγή

Ένα βιβλίο υψηλής αισθητικής, ποιητικής ματιάς και ευγενούς ύφους.

Νίκος Βατόπουλος, Η Καθημερινή

Με τον τρόπο αυτόν, ο Κ. Μαυρουδής παρουσιάζει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θεματική σύνθεση με παραστατική αποτύπωση πυκνότητας λόγου και υψηλές αισθητικές απαιτήσεις.

Άλκηστις Σουλογιάννη, Book Press

***

Ιστορίες ανθρώπων που διαδραματίζονται στην Αθήνα και στην επαρχία, σε πόλεις της Ευρώπης, σε μυθιστορηματικές σελίδες και σε φιλμ. Ιστορίες σκύλων που «τριγυρίζουν με σιωπηλή σοβαρότητα», εμβολίζουν επίσημες πομπές, ακολουθούν παρελάσεις, διασχίζουν τα γεγονότα…
Η αθανασία των σκύλων, η άγνοια δηλαδή του θανάτου και του χρόνου, δίπλα στο εφήμερο των ανθρώπων. Ο Άργος κουνάει πάντα τα αυτιά του αντικρίζοντας τον Οδυσσέα, ο Μπεντικό κυκλοφορεί στις σελίδες του Γατόπαρδου δίπλα στον Ντον Φαμπρίτσιο, ο Boatswain μνημειώνεται στον «Επιτάφιο για ένα σκύλο» του Μπάιρον· δεκαεπτά σκύλοι υποδέχονται τον Πλαστήρα σε μια προεκλογική συγκέντρωση, ένα Μπόξερ καταστρέφει το υπό συγγραφή βιβλίο, έργο ζωής, και ο Λέων –σκύλος ενός ηλικιωμένου εφημέριου– παρακολουθεί τη Λειτουργία. Συνοδοιπόροι, άνθρωποι και σκύλοι μοιράζονται πραγματικότητες και αλήθειες, συναισθήματα, εξομολογήσεις και σημαίνουσες στιγμές.
Ο Κώστας Μαυρουδής με στοχαστική και ποιητική ματιά, κάποτε ειρωνικός κι αυτοσαρκαστικός, απαθανατίζει περιστατικά και χειρονομίες και αναδεικνύει τις λεπτές αποχρώσεις. Οι 70 μικρές ιστορίες του συμπυκνώνουν το χρόνο, αντιστέκονται στις απλοποιήσεις, ανοίγονται με φαντασία και λόγο στο απροσδιόριστο και το απροσδόκητο και «καταφάσκουν παρήγορα στη ζωή».

 

 

Βιβλία

''[...] Σε τι χρησιμεύουν τόσα βιβλία;" ρώτησε ένα απόγευμα το παιδί. "Σε τίποτα", είπε μετά από σύντομη σκέψη εκείνος. "Είναι σενάρια του εαυτού τους." [...]
 

 

(Κώστας Μαυρουδής, "Η αθανασία των σκύλων") — κοινοποίηση από το f.b., ανάρτηση στην τοποθεσία Rijksmuseum, Ολλανδία.