Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2009

Σοβαρά δήλωσις επί του Ελληνικού





Δεν υπάρχει πιο χρησιμοποιημένο στερεότυπο στη λογοτεχνία από τα παλιά χειρόγραφα που υποτίθεται ότι βρίσκει κάποιος (πεταμένα, ξεχασμένα) κι αργότερα γίνονται η ύλη ενός βιβλίου.

Δεν είναι σπάνια όμως η περίπτωση πράγματι να ανακαλύψεις κάτι, όντως να βρεθεί απέναντί σου το αλλόκοτο εύρημα και να το προβάλεις όπως είναι. Όταν δηλαδή η σύμπτωση είναι πέρα για πέρα αληθινή και ο τρόπος που κάτι εμφανίστηκε μπορεί να μοιάζει επινοημένος, όμως έτσι ακριβώς έχει συμβεί.


Γιατί, ποιος θα διαφωνήσει ότι είναι απίθανο να περπατάς, για παράδειγμα, αμέριμνος το βράδυ, μετά τη βροχή, και να δεις στα πόδια σου ένα πεταμένο έντυπο στεγνό, σε άριστη κατάσταση, που έχει την ηλικία σου. Κάτι που εξακολουθεί, δηλαδή, να είναι α ν α γ ν ώ σ ι μ ο και σ π ά ν ι ο. Δεν θα τολμούσα να το πω άχρηστο, αφού δεν είναι μεν σε χ ρ ή σ η, δίνει όμως, κατά την ετυμολογία του, χ ρ η σ μ ό. Βρισκόταν, λοιπόν, στην προθανάτια κλίνη της ασφάλτου, χωρίς κτήτορα, αγνοημένο. Ήταν εννέα το βράδυ, σ’ έναν δρόμο στο Μοναστηράκι. Είχαν περάσει τα απορριμματοφόρα του Δήμου και το αγνόησαν, το είδαν, νηφάλια ακόμα νεαρά ζευγάρια (πριν καταλήξουν στα εντευκτήρια της περιοχής με την τριτοκοσμική ομίχλη τους), κάποιος παλιατζής, δίπλα, έκλεισε την πόρτα του μαγαζιού του και το άφησε ανενόχλητο στο έδαφος, δυο κύριοι πάρκαραν και δεν το πάτησαν. Πέρασες λοιπόν εσύ, το σήκωσες, χάρισες την προσοχή σου στην αγνοημένη ύλη και εκείνη σου το ανταπέδωσε.


Στα πόδια μου βρισκόταν πεταμένη (διπλωμένη στα τέσσερα) μια Καθημερινή του 1948. 9η Ιανουαρίου, ημέρα Παρασκευή. Αν προσωποποιήσω τη χρονολογία που διαβάζω κάτω απ’ τον τίτλο (έτσι ώστε να την κάνω οικεία και να τη φέρω στα μέτρα μου), τον μήνα εκείνο είμαι ένα έμβρυο δύο μηνών. Το πράγμα δεν είναι βέβαιο ότι έχει γίνει αντιληπτό στους συντελεστές του γεγονότος. Έχω μεν μια φωτογραφία της μητέρας μου όπου διακρίνεται η εγκυμοσύνη, αλλά η εφημερίδα πρέπει να υπολείπεται κάποιους μήνες απ’ την εικόνα εκείνη. Η από έτη επιθυμία να υπάρξει απόγονος φαίνεται να έχει πραγματοποιηθεί εκείνον τον Ιανουάριο και ίσως, αν είναι εν γνώσει τους, το ζεύγος κάνει εορταστικές σκέψεις και τέρπεται από το ενδεχόμενο. Αυτή είναι η εποχή.


H παλιά εφημερίδα (στοιχίζει 300 δραχμές) απ’ την πλευρά της αποκαλύπτει μια διαφορετική εμπειρία. Είναι, βλέπουμε, ένας πολύ κρίσιμος χρόνος για τη χώρα και τη μοίρα της. Μια τραγωδία έχει τελειώσει αλλά διαρκεί ακόμη μια άλλη. Ο Εμφύλιος συνεχίζεται στα βόρεια σύνορα. «Ο αμερικανός στρατηγός κος Λίβσεη εδήλωσεν ότι η ανταρσία θα κατασταλή μέχρι το τέλος της ανοίξεως». Είναι η πρώτη είδηση. Ο στρατηγός ήρθε στην Ελλάδα, ερεύνησε την κατάσταση και θα συστήσει την παροχή περισσοτέρων όπλων, πολυβόλων και πυροβολικού, στον εθνικό στρατό. Συστήνει να αυξηθεί ο στρατός κατά 12.000, διότι ο εχθρός «έχει αναδιοργανωθεί επί περισσοτέρων γραμμών». Οι προβλέψεις του είναι αισιόδοξες. Έχουν καθοριστεί —μαθαίνουμε από τις δηλώσεις του στο «Ρόιτερ»—, και οι περαιτέρω δικαιοδοσίες των συμμαχικών στρατών.Οι Βρετανοί θα έχουν την οργάνωση και την εκπαίδευση. «Η αμερικανική αποστολή θα έχει το λογιστικόν μέρος, τον εφοδιασμόν και τας συμβουλάς».



Οι Βρετανοί από την πλευρά τους ανακοινώνουν ότι σε λίγο θα πάψει να υπάρχει το στρατηγείο τους εν Ελλάδι. Η επιρροή αλλάζει χέρια και ο αμερικανικός παράγων είναι εκείνος που θα διαμορφώσει στο εξής το μέλλον της χώρας. Η «συμμοριακή δράσις» όμως συνεχίζεται. Η Μάχη της Κονίτσης έληξε με πλήρη συντριβή των επιτεθέντων συμμοριτών. «Αι τελευταίαι προσπάθειαι να κρατήσουν τα υψώματα Νικάνορος και Εξοχή απέτυχον. Οι συλληφθέντες εκεί συμμορίται βεβαίωσαν ότι 150 μέτρα από τα αλβανικά σύνορα υπάρχει ρωσικό υγειονομικό συνεργείο»! Στον Όλυμπο, στην Χαλκίδα, στο Βόλο, στην Πάτρα, οι δυνάμεις του στρατού καταδιώκουν τον εχθρό.


Τις μέρες εκείνες υπάρχει, απ’ ό,τι βλέπουμε στο καλά συντηρημένο τετρασέλιδο, μια έντονη φημολογία για τον θάνατο του Στάλιν. Η ελβετική εφημερίδα Μπουντ πληροφορεί τους αναγνώστες της ότι ο Στάλιν πιθανόν πέθανε. Οι φήμες προέκυψαν όταν ένας σουηδός καρκινολόγος ταξίδεψε στη Μόσχα, εκείνος όμως αρνείται να επιβεβαιώσει κάτι τέτοιο. Δηλώνει ότι επισκέφθηκε απλώς ένα κέντρο και είδε τις εφαρμοζόμενες μεθόδους για τον καρκίνο του οισοφάγου.



Στην αρμόδια επιτροπή της Γερουσίας ο κος Μάρσαλ ζητεί έγκριση του σχεδίου του «ίνα μη υποταγή η Ευρώπη εις τα αστυνομικά κράτη». Η αντίδραση των ρεπουμπλικανών φαίνεται ότι κάμπτεται Ο νέος κόσμος πρέπει να βοηθήσει τον παλαιόν. Πρέπει, λέει ο Μάρσαλ, «να αντιμετωπιστεί η οικονομική καχεξία της Ευρώπης. Η πείνα, η ένδεια, η απόγνωση. Οι λαοί αυτοί δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνο με τους δικούς τους πόρους». Κέρδισε η επιμονή του. Όσοι υπήρχαμε τη δεκαετία του ’50 θυμόμαστε το «Σχέδιο Μάρσαλ», κυρίως από τον αντίκτυπό του. Ραδιόφωνα, συζητήσεις, δημόσια έργα. Ακόμα και εκπαιδευτικές ταινίες πρόλαβα να παρακολουθήσω σε υπαίθριες προβολές. Είδα κινούμενα σχέδια ένα βράδυ που περιέγραφαν τον πόλεμο… μεταξύ ερυθρών και λευκών αιμοσφαιρίων! Πότε άραγε να ήταν; Η οθόνη είχε αναρτηθεί στην πλατεία, στο παλιό λιμάνι της Τήνου. Καθόμουν στο έδαφος και παρακολουθούσα το πιο πληκτικό θέαμα. Δεν καταλάβαινα το σκοπό της αλληλοεξόντωσης τους και βαριόμουν θανάσιμα, όπως αργότερα βαριόμουν το σινεμά του Γκοντάρ, το νεοελληνικό θέατρο και τα μυθιστορήματα της Ναταλί Σαρότ. Αυτό, λοιπόν, που θυμάμαι ως πραγματοποιημένη πολιτική, ως αιμοδοσία μιας πάμπτωχης χώρας, το βλέπω στην παλιά εφημερίδα, σχέδιο για μελλοντική έγκριση.


Σελίδα 2. Στις 7 το απόγευμα το ατμόπλοιον «Σοφία Τόγια» αναχωρεί δια Σύρον, Τήνον κλπ. Μπορεί κανείς να πληροφορηθεί και την κίνηση των ελληνικών εμπορικών σκαφών (το «Μεγαλόχαρη» έφτασε από τη Ρουέν στην Βαλτιμόρη την 6η του μηνός). Στην ίδια σελίδα. Το υπουργείο Προνοίας μοίρασε ρούχα για τους συμμοριόπληκτους της Ηπείρου. Και λίγο πιο κάτω, στις «Μικρές Αγγελίες», η έλλειψη διατρέχει το χρόνο. Στην οδό Τζορτζ 11, στην Κάνιγγος, ζητούν επειγόντως στρεπτομυκίνη. Τηλέφωνο 22663.


Ιδού και ο θάνατος του φημισμένου τενόρου Ρίτσαρντ Τάουμπερ, που πέθανε στο Λονδίνο. Παρά το πλευρόν του ευρίσκετο η σύζυγός του, ηθοποιός Ντίνα Ναπίρ. Ήταν 55 χρόνων μόνο. Υπάρχει κάπου στα ράφια μου ένας δίσκος της Ε Μ Ι με τραγούδια του. Έχω να τον ακούσω χρόνια, αλλά θυμάμαι το πρόσωπό του στο εξώφυλλο και ένα δυο ερμηνείες από τη Χώρα του μειδιάματος του Λέχαρ. Είχε γεννηθεί, γράφει η σύντομη είδηση της εφημερίδας, στο Λίντς της Αυστρίας και πρωτοεμφανίστηκε το 1912, ως Ταμίνο στον Μαγικό Αυλό.


Το εύρημα του περιπάτου μου στο Μοναστηράκι έγινε αφορμή να μάθω επιπλέον την κίνηση του πληθυσμού της 1ης.Ιανουαρίου του 1948. Όλες οι εφημερίδες δημοσίευαν, ακόμα και πολύ αργότερα, τέτοια στοιχεία. 107 γεννήσεις, λοιπόν, 54 γάμοι, 29 θάνατοι. Στο σταυρόλεξο της ημέρας, το πρώτο οριζοντίως ζητούμενο είναι «η πατρίς του μεγαλύτερου γεωγράφου της αρχαιότητος». Το πρώτο καθέτως είναι «Πόλις της Γαλλίας, γνωστή δια τα αρχαία μνημεία της».


Στην πρώτη σελίδα υπάρχει μια στήλη με τίτλο «Ο έξω κόσμος». Ειδήσεις που αφορούν τον ελάσσονα βίο των ανθρώπων. Διαβάζω ότι οι ελέφαντες φροντίζουν για την ταφή των νεκρών τους. Ο ταγματάρχης κος Κιούμινγκ, που υπηρετούσε στον Άνω Νείλο, το είδε με τα μάτια του. «Φονεύσας έναν ελέφαντα επέστρεψε την επομένην εις το ίδιο σημείον δια να τον μεταφέρη. Το ζώο δεν ανευρέθη πουθενά, αλλά μετ’ ολίγας ημέρας οι ιθαγενείς το ανεκάλυψαν θαμμένον εις βάθος μισού μέτρου υπό την γην. Πέριξ του τάφου του ευρέθησαν αποτυπώματα χαυλιοδόντων».


Βλέπω ακόμη ότι μια Ιταλίδα, η Μαρία Τέσα, έπεσε θύμα κλοπής δύο φορές την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στο Τορίνο, ενώ «περιεργάζετο με ακόρεστον περιέργειαν τας προθήκας των καταστημάτων», λέει η είδηση. Αφού έχασε και τις τελευταίες αποταμιεύσεις της, δηλαδή 60.000 λιρέτες, χωρίς να καταγγείλει τίποτε στην αστυνομία, ρίχτηκε στον ποταμό Ντόρα και επνίγη.


Μερικά εκτεταμένα αφηγηματικά ποιήματα του Ρίτσου (γράφτηκαν γύρω στο ’57 και μοιάζουν πολύ με την Τέταρτη Διάσταση), μου αρέσουν ιδιαίτερα «Ο τελευταίος παραθεριστής» για παράδειγμα. Ένα απόσπασμά του, μάλιστα, βρίσκω ότι μπορεί να είναι επίλογος των όσων προηγήθηκαν, επειδή αφορά το παρελθόν και το χαμένο. «…Γιατί ό,τι μένει πίσω μας, αυτό που αφήνουμε και μας αφήνει, το νιώθουμε για λίγο να προχωρεί μονάχο του πίσω απ’ την πλάτη μας, σ’ αντίθετη κατεύθυνση, και νιώθουμε να προχωρούμε μόνοι μας, αντίθετα απ’ αυτό που ήταν δικό μας. Ώσπου το ακούμε κάποτε και πάλι […] να επιστρέφει, να προχωρεί στο βάθος μπροστά μας και κει να μένει, μ’ ένα χαμόγελο βαθειάς κατανόησης. Το βλέπουμε να περιμένει εκεί, με το χαμόγελό του, για να γίνει ολόκληρο δικό μας».



6 σχόλια:

Γιώργος Θεοχάρης είπε...

Έτσι κι αλλιώς Κώστα το να φυλλομετράς εφημερίδες μιας άλλης εποχής, σου παρέχει τη δυνατότητα να φθάνεις σε πηγές πολυπρισματικής νοσταλγίας.
Όπως εσύ θυμάσαι τις προβολές στο λιμάνι της Τήνου, στα πλαίσια του Σχεδίου Μάρσαλ, θυμάμαι κι εγώ, την ίδια περίοδο, μια προβολή του κινητού συνεργείου των Τ. Ε. Α. Αμφίσσης πάνω στον ασβεστωμένο τοίχο του ξενοδοχείου "Κίρφις", στην πλατεία της Δεσφίνας Φωκίδος όταν, στην ροή των επικαίρων, σχηματίστηκε ο χάρτης της μακρινής Κορέας, στο μέσον και οριζοντίως του οποίου εμφανίστηκε, με χαρακτήρες τεράστιους, η μυστηριώδης φράση: "38ος παράλληλος". Ακολούθως το άνω μισό τού χάρτη βάφτηκε προοδευτικά μαύρο, δεδομένης της τεχνικής αδυναμίας τού ασπρόμαυρου φιλμ να αποδώσει το αίμα "της κομμουνιστικής θηριωδίας" με το πηχτό του (και ίσως αχνιστό) κόκκινο!
Αργότερα μεγαλώνοντας, εγώ, σε αντίθεση μ' εσένα, ενθουσιάστηκα κατ' αρχήν με τις εξαντλητικές περιγραφές και την κυκλική αφήγηση των εκπροσώπων του "νέου μυθιστορήματος", ...αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση.
Να είσαι καλά Κώστα.
Χάρηκα που ένας εστέτ αναζητά τη συγκίνηση ως και στα ποδοπατημένα σαρίδια στους δρόμους της μεγαλούπολης!
Να είσαι καλά φίλε.
Γιώργος Χ. Θεοχάρης

Babis Dermitzakis είπε...

Είχα κι εγώ ανάλογο εύρημα, πριν χρόνια. Περπατώντας σε δρόμο του Παγκρατίου συναντούσα ανά 30 μέτρα πεταμμένα αντίτυπα μιας ποιητικής συλλογής. Σήκωσα ένα. Περιείχε ποιήματα τρίτης κατηγορίας. Υπέθεσα ότι ο ποιητής είχε δώσει κι από ένα αντίτυπο και στον πιο μακρινό του συγγενή. Του έμεναν όμως αρκετά, και όχι μόνο δεν είχε πού να τα διαθέσε, είχε εξαντλήσει ήδη συγγενείς και φίλους, αλλά και πού να τα στιβάξει, στο μικρό υπόγειο ή τη σοφίτα που έμενε. Επέλεξε λοιπόν σαν καλή λύση να τα πετάξει στο δρόμο, όχι όλα μαζί αλλά ένα ένα. Κάποιοι θα τα μάζευαν, όπως εγώ, κάποιοι μπορεί και να τα διάβαζαν, όχι όπως εγώ. Για να τα ρίξει σε κάδο ανακύκλωσης αποκλειόταν, η ανακύκλωση ήταν τότε άγνωστη λέξη. Μιλάμε για το 1976, μόλις είχα απολυθεί από το στρατό.

Ανώνυμος είπε...

Ενδιαφέρον κείμενο που μας βάζει στην ατμόσφαιρα της εποχής, σαν να βλέπουμε επίκαιρα, αλλά ταυτόχρονα χωρίς ναρκισισμό, γίνεται εξαιρετικά βιωματικό. Πώς το προσωπικό μπλέκεται με τόσα υπερκείμενα επίπεδα; Πώς η ζωή μας διαπλέκεται με τόσες άλλες; Ο ιστορικός θα διείσδυε στον τρόπο αναπαράστασης των δρωμένων, όπως αυτά παρουσιάζονται στον Τύπο. Εσύ επιμένεις στην ατμόσφαιρα και την αναζήτηση του νοήματος του χρόνου.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΚΚΙΝΟΣ

Χριστοφιλίδης είπε...

Μπορεί να μην είναι μια τρίχα από το πινέλο του Βαν Γκογκ, αλλά...

Λορελάη είπε...

Συναρπαστική συνάντηση, γοητευτικό κείμενο.
Χαίρομαι που σας συναντώ και εδώ στον αχανή, μα και ιδιότυπα οικείο, χώρο του διαδικτύου.
Με την ευκαιρία να σας συγχαρώ και να σας ευχαριστήσω για τη σπουδαία δουλειά σας στο "Δέντρο".
την καλημέρα μου :)

Αγγέλα Αποστολοπούλου

disa είπε...

一葉情貼圖片區,情趣用品,情趣,色情漫畫,情色網,情色a片,情色遊戲,85cc成人片,嘟嘟成人網,成人網站,18成人,成人影片,成人交友網,成人貼圖,成人圖片區,成人圖片,成人文章,成人小說,成人光碟,微風成人區,免費成人影片,成人漫畫,成人文學,成人遊戲,成人電影,成人論壇,成人,做愛,aio,情色小說,ut聊天室,ut聊天室,豆豆聊天室,聊天室,尋夢園聊天室,080視訊聊天室,免費視訊聊天,哈啦聊天室,視訊聊天,080聊天室,080苗栗人聊天室,6k聊天室,視訊聊天室,成人聊天室,中部人聊天室,免費視訊,視訊交友,視訊美女,視訊做愛,正妹牆,美女交友,玩美女人,美女,美女寫真,美女遊戲,hi5,hilive,hi5 tv,a383,微風論壇,微風,伊莉,伊莉討論區,伊莉論壇,sogo論壇,台灣論壇,plus論壇,plus,痴漢論壇,維克斯論壇,情色論壇,性愛,性感影片,校園正妹牆,正妹,AV,AV女優,SEX,走光,a片,a片免費看,A漫,h漫,成人漫畫