Τετάρτη, 17 Μαρτίου 2010

Το Δέντρο, τεύχος 173-174 (χειμώνας 2009 – 2010)


Χαμένοι στη μετάφραση

Δεν υπάρχει απόλυτη αξία σε μια εικόνα. Οι εικόνες και οι ήχοι νοηματοδοτούνται μόνο με τη χρήση, για την οποία εσύ τα προορίζεις. / Οι θόρυβοι πρέπει να γίνονται μουσική / Το κοινό δεν ξέρει τι θέλει. Επίβαλλέ του τις επιθυμίες σου, τις ανάγκες σου… (Ρομπέρ Μπρεσόν,Σημειώσεις για τον κινηματογράφο).

Πώς φτάνει σήμερα σ’ εμάς η ξένη λογοτεχνία; Σε τι είδους ελληνικά μεταφράζονται τα αξιανάγνωστα κείμενα της παγκόσμιας γραφής; Τι δείγματα πρωτότυπων, νέων, δύσκολων ή αναμενόμενων μεταφράσεων παρουσιάζουν οι έγκυροι διάκονοι του είδους; Πώς αντιμετωπίζουν το ορθάνοιχτο ζήτημα της μεταφοράς μιας ξένης γλώσσας στο δικό τους γλωσσικό ήθος; Μια απάντηση επιχειρούν να δώσουν εδώ μια ευρεία γκάμα δειγμάτων γραφής και μια συζήτηση με κάποιους εξ αυτών στο σχετικό αφιέρωμα.

Ξεκινώντας από το μνημειακό Περί μαγείας του συναρπαστικότερου φιλοσόφου της ύστερης Αναγέννησης Τζορντάνο Μπρούνο και καταλήγοντας στους μπρεσονικούς αφορισμούς μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα για το πώς υποδέχτηκαν δύσκολα, δύσβατα ή απλώς διαρκή κείμενα των Ίταλο Σβέβο, Ιβάν Μπούνιν, Ζιλιέν Γκριν, Ν.Χ. Λόρενς, Ίταλο Καλβίνο, Γκιγιέρμο Αράγια, Γκεόργκ Τρακλ, Ρεϊμόν Κενό, Ρολάν Μπαρτ, Εδουάρδο Γκαλεάνο, Τζόν Μπέργκερ, Λόρενς Ντάρελ, Ιρέν Νεμιρόβσκι, Ρεϊνάλντο Μοντέρο και άλλων οι Φίλιππος Δρακονταειδής, Σεσίλ Ιγγλέση – Μαργέλλου, Μίλτος Φραγκόπουλος, Γιώργος Δεπάστας, Έφη Καλλιφατίδη, Γιώργος Μπλάνας, Θωμάς Σκάσσης, Μπερλής, Αλέξης Καλοφωλιάς, Χίλντα Παπαδημητρίου, Γ.-Ι. Μπαμπασάκης, Νάννα Παπανικολάου, Οντέτ Βαρών Βασάρ, Άννα Παπασταύρου κ.ά.

Απόλαυσα ιδιαίτερα τον διάλογο μεταξύ Ε. Σάμπατο – Χ.Λ. Μπόρχες πάνω σε αιώνια λογοτεχνικά θέματα, το εφιαλτικό διήγημα του Γκιγιέρμο Αράγια (σεναριογράφου των ταινιών «Σκυλίσιοι έρωτες», «Βαβέλ», «21 γραμμάρια» και «Οι τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράδα», που αρχίζει το βιογραφικό του λέγοντας: Δεν καπνίζω ούτε πίνω. Απεχθάνομαι όσους λένε: «Δεν εμπιστεύομαι αυτούς που δεν πίνουν αλκοόλ») και το περί διαδικτυακού έρωτα κομμάτι του Μισέλ Φέιμπερ, εμπνευσμένο απ’ το ταξίδι του στην Ουκρανία με τους «Γιατρούς χωρίς Σύνορα». Και κράτησα τη φράση του εξόριστου στην Κεντρική Ευρώπη Βελιγραδιανού ήρωα του Ντράγκαν Βέλιτς: Ζούμε αόρατα, με το βήμα των δειχτών του ρολογιού. Βιτρίνες βιβλιοπωλείων με ημερολόγια, μπλοκάκια, τετράδια πολυτελείας, μια ολόκληρη βιομηχανία υπενθυμίσεων.

Στην γαλαρία, ο Αμίν Μααλούφ δοκιμιο-γράφοντας Έναν Κόσμο Χωρίς Κανόνες επικρίνει τις περίφημες θέσεις για τις ημερομηνίες 9-11 και 11-9 (Τείχος Βερολίνου – Δίδυμοι Πύργοι) ως Τέλους της Ιστορίας και ως Πολιτισμικής Σύγκρουσης αντίστοιχα ως δημοσιογραφικές απλουστεύσεις και εστιάζει στην ανικανότητα της Δύσης να δημιουργήσει κανόνες αξιών, δημοκρατίας και ευημερίας παρά την επιβολή του μοντέλου της. Πιο δίπλα ο Μάρτιν Βάλζερ προτιμάει να αντλεί από το ανεξάντλητο υλικό του απώτερου παρελθόντος: ξαναγράφει τις επιστολές του Γκέτε για μια νεαρή, ζώντας ο ίδιος εκ νέου τον έρωτά τους, θέμα που…χμ…κατέχει καλά κι έχει λογοτεχνήσει ακόμα καλύτερα.


Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο Πανδοχείο

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Καλή επιλογή κειμένων. Η μεταφράστρια του Τρακλ, άγνωστή αλλά εξαίρετη. Έχω όμως μια μικρή υποψία. ότι δεν είναι απ' τα γερμανικά. Έχω δίκιο;
M.A.

Ανώνυμος είπε...

Αναρωτιέμαι αν μπορούν να προσθέσουν κάτι, νέα αφιερώματα με τόσο κορεσμένο θέμα. Εννοώ τον Καρυωτάκη που ετοιμάζετε. Το τεύχος "Χαμένοι στη Μετάφραση" που κυκλοφορεί περιέχει έξοχα διηγήματα. Ελπίζω να το εκτιμήσουν οι αναγνώστες που χωρίς κριτήριο ψάχνουν και "τσιμπάνε" στα κραυγαλέα θέματα. Οι μεταφράσεις επίσης είναι επιπέδου. Αν κρίνω βέβαια από μια ορθογραφική ενοποίηση, που είδα σ' όλα τα κείμενα, κρίνω πως έχει υπάρξει επιμέλεια του περιοδικού. Πρόταση, να δημοσιεύσετε στο μπλογκ σας την εξαιρετική συζήτηση για τη Μετάφραση

Τα πράγματα όμως δυσκολεύουν στα βιβλιοπωλεία. Δεν ξέρω πώς είναι οι συνδρομές σας, αλλά η αγορά δείχνει κακά σημάδια. Καλή δύναμη
σας εύχομαι.

Αναγνώστης

ioanna είπε...

Κύριε Ανώνυμε σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια για τη μετάφρασή μου, αλλά δεν έχετε δίκαιο όσον αφορά τα γερμανικά μου. Έχω μεταφράσει Χάιντεγκερ, Τσέλαν, Μπένγιαμιν, Καρλ Σμίτ, κι άλλους που ξεχνώ. Μεταφράζω κυρίως από γερμανικά και γαλλικά και δευτερευόντως απο αγγλικά και ιταλικά. Έχω σπουδάσει γλωσσολογία στο Τύμπιγκεν και η επαφή μου με τη γλώσσα είναι συνεχής. Δεν συνηθίζω να απαντώ σε σχόλια αλλά σας απαντώ για να μη μείνετε με την απορία. Να είστε πάντως καλά.Ιωάννα Αβραμίδου

Ανώνυμος είπε...

Διαβάζω ήδη τον Μπένγιαμιν! Σας συγχαίρω.

Μ.Α.